محمد حسین عنقا اَسے گچین جہد کار ئس

:ریحان بلوچ

بلوچستان اٹ صحافت نا مرے ، سیاست مرے ، تاریخ مرے یا کہ ادب ہر پڑا ہیت کننگ کن اَسے سوبر و پِن ئس خواجہ محمو حسین عنقا نا نظر بریک۔ ہرا تینا قوم اَنا آجوئی و تینا قوم انا خذمت کن ہر ڈول اَنا سختی سوری تے تینا نازرک آ جون آ برداشت کریسہ تینا اُلس نا حق کن نہ صرف توار بڑزا کریربلکہ اوفتے کن عملی وڑ اٹ ہم جہد کریسہ باز کاریم کریر۔
محمد حسین عنقا صاحب تینا قوم اَنا توارءِ ملک و ملک آن پیشن سر کننگ کن تینا دور اَنا صحیفہ نا کمک ءِ الیسہ اوفتا حق نا توار ءِ غیر ملکی تا خف تسکا ن سر کرے ۔ خواجہ کلمۃ الحق ، بلوچستان سماچار ، حقیقت،بلوچستان جدید ، بلوچستان ، بولان ، ینگ بلوچستان اخبار تے مختلف وخت اٹ شائع کریسہ کرے ۔ 1933 آن الیس 1939 اسکان 9 اخبار پد مہ پد شائع کریسہ کرے(باز جاگہ بریک کہ او 17 اخبار کشہ)۔ داخس اخبار شائع کننگ نا پد اٹ دا ہیت ءِ کہ اودے اونا دشمن ہچ برداشت کتوکہ کہ او تینا حق اَنا توار ءُ تینا قوم اَنا ہیت ءِ کہ ہندا خاطر آن اونا دشمن اونا قوم اَنا دشمن اونا صحیفہ (اخبار) تیاپابندی خلیسہ کریکا ولے دا عمل اونا ہمت ءِ نزور کتو کہ او ہر اخبار نا بند مننگ و پابندی آن گڈ اَسے پین اخبار ئس شائع کریکہ تاکہ اونا مخلوق نا بیوسیک کل نا مونا ظاہر مریر۔اونا ہندا سیاسی و صحافی عمل اودے ہر وخت قید کریفیکہ۔ولے قید مننگ آن باوجود ہم خواجہ محمد حسین عنقا ؔ حکومت آن دا خواست کریکا کہ اودے نوشت ءُ خوان نا اجازت ملے تاکہ او تینا راست انگا جہد اَنا بارواٹ کل ءِ سہی کے ۔ ہندن خواجہ عنقا ؔ بیست سال قید اٹی تینا زِند ءِ تیر کریسہ نوشت ءُ خوان نا سلسلہ ءِ جاری تخسہ کرے۔ہندن او تینا زند اٹ شاعری نا کتاب ’’راحیل کوہ‘‘ ءِ برجا تخا ہرا کہ فارسی اردو ءُ بلوچی زبان اٹ ئس ۔ دا کان بیدس خواجہ ، ’’بلوچ قوم کی قدیم تاریخ ، بلوچستان کی کہانی میرے زبانی، میں اور میرے خواب،بلوچی افسانے ، بلوچی زبان ءُ قاعدہ ، بلوچی ترانہ ، بلوچ قوم کی انقلابی تاریخ ءُ دیوان غالب نا شرح،ءِ نوشتہ کرے ولے اونا زند اٹ اونا بیرا اِرا کتاب ،راحیل کوہء ُ بلوچ قوم نا تاریخ ، 1973 اٹی شالکوٹ آن شائع کننگار۔
دا نن کل اکن ڈکھ اَنا ہیت ئسے کہ اینو دُن انگا بندغ آ ک ننا تاریخ ان مٹاہِنگیسہ کننگو ۔ ہرا نا کل ان بلا سوب دادے کہ شخصیت پرستی ٹی اختہ اُ ن و بلوچستان ناحقّی آ خواجہ غاتے اُست اَن دننگ اُن۔ خواجہ محمد حسین عنقا بلوچستا ن ناو بلوچ قوم اَنا ہمو سرخیل آتیان اسٹ ءِ ہرا تینا مچ زند ءِ بلوچ قوم نا لنگڑی و خواری تے مُر کننگ کن جہد کریسہ اسور۔ خواجہ محمد حسین عنقا ہرا وخت کہ ہندوستان نا مخلوک آجوئی کِن قیدءُ بندنا سختی تے سگنگ اسور ءُ آجوئی دوی کننگ کِن آختہ اسورا ءُ زار روس نا بادشاہی نا تخت ءِ مزدور آک تینا کننگ نا جہد اٹ اسورا۔ تو دانا اثر بلوچ اَانا ورنا۔ عبدلعزیز کردؔ ، یوسف عزیزؔ مگسی ، ملک عبدالرحیم خواجہ خیلؔ ، محمد فاضل ؔ محمد شہی، ملا محمد عمرؔ پڑنگ آبادی ، بابو کریم شورش ؔ ، پیر بخش ؔ ، نسیم تلوی ؔ ، مولوی غلام حیدر نوشکویؔ تون اوار خواجہ محمد حسین عنقا غا ہم تما ۔ہرا خیسن خنی تا مونے توننگ کن دا سرمچار اک لمہ کن مُچ سختی سوری تے برداشت کریسہ جہد برجا تخار۔
دا سَد افسوس نا ہیت ءِ کہ اینو بڑز لکھوکا تا زیات تر پِن تیان نن بے خبر اُن دا ننے سما اف کہ دافتا کِرد انت مسونے ۔انت کرینو ۔ دیر کن کرینو ۔ انتئے کرینو۔یخ اٹ باسُنی اٹ انتئے تینے در پہ در کریسور۔ اوفتا مقصد ۔اوفتا جہد انت اکن ئس۔ کاش ننے سما مروسُس کہ محمد حسین عنقا ء ءُ بلوچ لیڈر ءُ نوشتہ کروکاتا جہد بلوچ قوم نا پِن ان شروع و بلوچ قوم نا پِن آ ختم مسکہ تو کنا خیال نن اینو اونا پِن اَن نا بَلد متونا۔اوفتا قدر ءِ کرینہ اوفتا پِن اٹ بلو بلو سیمنار کرینا۔ اوفتا پِن اٹ بلو بلو انسٹیٹوٹ جوڑ کرینہ ۔ ننا چُنہ چُنہ اوفتا کِڑد ءُ اوفتا پِن ان واقف مسورا۔ ولے افسوس نا ہیت دا کہ ایلو قوم اَنا بندغ اک تینا جاگہ محمد حسین عنقا کونہ بندغ آتا اہمیت اوفتا اُرا والاتے سما اف۔ ہندا خاطرآن اونا غیر مطبوعہ نوشت آتے اونا اولاد آک نیمہ ءِ تا سودا کریر و نیمہ تا کچرا جوڑ کریسہ کچرا دان تا گواچی کریر۔ مچھ اٹ اونا پِن اٹ اسے لائیبرری ئس جوڑ تو مس ولے اوٹی چَر سی و موالی تا اڈہ جوڑ مس ۔ ہراٹی پورا دے جُوا خلیرا ۔ہرا ننا شعور و ننا چائنداری آ کئی سوال آتے بڑزا کیک ۔ دا عملءِ خننگ ان گڈ بلوچ قوم ءِ محمدحسین عنقا ء و اونا جہدکار آ سنگت اک بد دعا کرور۔ اسٹ او اسور کہ تینا دین و ایمان ،شہرت ، دولت کل بلوچ قوم ءِ کریسور۔ اسٹ دا قوم ءِ کہ او تینا دین ایمان ، دولت شہرت ءِ غیر آتا سودا کننگو۔
20 ستمبر 1907 آمچھکان اٹ خواجہ محمد عبداللہ نا اُرا ٹی ودی مروکا محمد حسین عنقا ء بلوچ قوم اَنا تحریک اٹ اسے باز بلو پِن ئسے دا ہمو پن ءِ ہرا یوسف عزیز مگسی و میر عبدالعزیز کرد کونہ پن تیتون اوار بریک ۔ اونا فکر انا بلونی او نظریہ پختئی اودے ہچ وخت ئس کمزور کننگ کتو ۔ حالانکہ زندگی نا آخری دے تیٹی کینسر نا گواچی ئس ولے ولدا ہم اونا جوزہ غاک تُرند اسور ۔ ’’ ای دا وخت 60 سال نا عمر اٹی اٹ ولے الحمداللہ کنا عزم جوان ءِ و قبر اسکا دا ضعیف مفرور۔‘‘
بائدے نن دن انگا بندغ آتے تینا رول ماڈل جوڑ کین اوفتا ہمت ، حوصلہ ، فکر ، نظریہ ، مقصد کل اَنا ترجمانی کین ، اوفتا خواجئی کین، اوفتے یاد کین ، تینا بروکا نسل کن داشخصیت آتے ہندن پیش کین ہرا اوفتا اصل کردار مسونے تاکہ ننا بروکا نسل دافتیان اثر ہرفے ۔

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s